Afaan Oromoo: Kutaa 6 8 Sections40 Lessons365 Days
1.3: Barreessuu
Nagaa Walgaafachuufi Ofbeeksisuu
Afaan Oromoo Kutaa 6ffaa
Bu’aalee barachuu boqonnaa kanaa:
Xumura Barannoo kanaatti:
Keeyyata gabaabaa maqaa, umriifi bakka jireenyaa kee ibsu barreessuu.
Jechoota nagaa gaafachuu yeroo (ganama, waaree booda) adda baasuun fayyadamuu.
Jechoota sagalee gabaabaa fi sagalee laafaa adda baasuun sirritti barreessuu.
Maqaa dhuunfaa (fkn, Finfinnee, Adaamaa, Toltuu) qubee guddichaan eegaluun barreessuu.
Jechoota Ijoofi Sagaleewwan
Nagaa Gaafachuu
Nama tokko nagaa gaafachuu. Aadaa keenya keessatti marii kamiyyuu kabajaan eegaluuf baay’ee murteessaadha.
Ofbeeksisuu
Of-barsiisuu. Maqaa, umriifi bakka jireenyaa kee himuu.
Sagalee Gabaabaa
Sagaleewwan dubbachiiftuu gabaabaa. Qubee tokkoon barreeffamu (fkn. a, e, i, o, u). Fakkeenya: Nama.
Sagalee Laafaa
Sagaleewwan dubbifamaa laafaa ykn qeenxee. Jabaatanii hin dubbifaman. Fakkeenya: qubeen ‘l’ jecha galatoomi keessatti.
Hojii 1: Sagaleewwan fayyadamanii barreessuu
Afaan Oromoo keessatti, sirreeffamni qubeessuu sagalee jechichaa irratti hundaa’a. Sagalee gabaabaa iddoo sagalee dheeraatti fayyadamuun hiika jechichaa jijjiira! Sagalee laafaafi jabaa gidduuttis garaagarummaan akkasuma.
Adda Baasiitii Sirritti Barreessi
Himoota armaan gadii dubbisi. Jecha nagaa gaafachuu sirrii ta’e sanduuqa keessatti barreessi. Sagalee gabaabaafi laafaa sirritti fayyadamuu kee mirkaneeffadhu. (Iccitii: Jechichi ‘Nagaa’ dha).
Qajeelfama Barreessuu: Ofbeeksisuu
Yommuu nama tokko wal-bargu, Adaamaa, Jimma ykn Finfinneettis ta’u, ofbeeksisuun aadaa gaariidha. Mee tarkaanfiidhaan keeyyata gabaabaa haa barreessinu. Maqaa dhuunfaafi iddoo qubee guddichaan eegaluu hin irraanfatin!
Tarkaanfii 1: Nagaa gaafachuufi Maqaa
Hima nagaa gaafachuufi maqaa kee ibsu barreessi. Fakkeenya: Akkam jirtu? Maqaan koo Caalaa dha.
Tarkaanfii 2: Umriifi Sadarkaa Barnootaa
Hima waa’ee umrii ykn kutaa barnootaa keetii ibsu itti dabali. Fakkeenya: Ani barataa kutaa 6ffaa ti.
Tarkaanfii 3: Bakka Jireenyaa
Magaalaa ykn bakka itti jiraattu ibsi. Fakkeenya: Kanin jiraadhu magaalaa Bulee Horaa ti.
Hojii Uumee: Nagaa Ganamaa
Akkuma yerootti nagaa gaafachuun ni jijjiirama. Ganama, “Akkam bultan?” jenna. Haasawa gabaabaa sarara 3 qabu kan hiriyoota lama karaa mana barumsaatti wal-argan gidduutti godhame barreessi.
Tarreeffama Haasawaa:
Madaallii Xumuraa
Ofbeeksisuu Idilee Barreessi
Barsiisaa Afaan Oromoo haaraa, Barsiisaa Gammadaa jedhamu qabda jennee haa yaadnu. Kabajaan keeyyata (himoota 4-5) ofbeeksisu barreessi. Maqaa kee, umrii kee, magaalattii, fi isa wal-arguun keetiif akka gammadde ibsi.
Tarreeffama Dandeettii
Barumsa barreessuu kana keessatti dandeettiiwwan gonfatte tokko tokkoon mallattoo godhi: