Saayinsii: Kutaa 6ffaa 5 Sections31 Lessons365 Days
4.1 Biyyoota Afrikaa Bahaatti Argaman
Biyyoota Baha Afrikaa
Saayinsii Naannoo Kutaa 5
Gahumsa Barachuu
Xumura barnoota kanaarratti dandeettii armaan gadii ni gonfatta:
Maqaa biyyoota baha Afrikaa ni tarreessita.
Baay’ina biyyoota baha Afrikaa ni himta.
Bal’ina lafaa naannoo baha Afrikaa ni ibsita.
Jechoota Ijoo
Baha Afrikaa
Kutaa ardii Afrikaa gama bahaatti argamu yoo ta’u, biyyoota hedduu of keessatti qabata.
Bal’ina Lafaa
Hanga iddoo ykn lafti tokko qabatu. Kan safaramu iskuweer kiiloomeetiraani (km²).
Daangaa
Sarara biyyoota, naannolee ykn aanaalee addaan baasuudha.
Ardii
Kutaa lafaa baay’ee bal’aa ta’ee fi galaanaan marfame. Fakkeenyaaf, Ardii Afrikaa.
Viidiyoo Barnootaa
Viidiyoo kana ilaaluun waa’ee baha Afrikaa hubannoo kee gabbifadhu.
Qabiyyee Barnootaa
Barattoota jaalatamo,
Addunyaan keenya ardiiwwan gurguddoo hedduu qabdi. Isaan keessaa tokko Ardii Afrikaati. Har’a immoo waa’ee kutaa ardii kanaa tokko kan ta’e, waa’ee Biyyoota Baha Afrikaa baranna.
Biyyoonni baha Afrikaa keessatti argaman eenyu fa’a?
Naannoon baha Afrikaa biyyoota kudha tokko (11) of keessaa qaba. Isaanis:
- Itoophiyaa
- Eertiraa
- Jibuutii
- Somaaliyaa
- Keeniyaa
- Yugaandaa
- Taanzaaniyaa
- Ruwaandaa
- Buruundii
- Sudaan
- Sudaan Kibbaa
Bal’ina Lafaa Baha Afrikaa
Biyyoonni kunniin waliin ta’uun lafa bal’aa qabatu. Naannoon baha Afrikaa bal’ina lafaa iskuuweer kiiloomeetira 5,775,040 ta’u qaba. Kunis baha Afrikaa kutaa addunyaa bal’aa fi qabeenya uumamaan badhaadhe taasisa.
Tapha Barnootaa: Biyyaa fi Magaalaa Guddoo
Akkaataa itti taphatamu: Magaalaa guddoo armaan gadii tuqi (Tap), sana booda saanduqa biyya sirrii ta’ee keessa kaa’i (Tap to place).
Magaalota Gurguddoo
Itoophiyaa
Keeniyaa
Somaaliyaa
Jibuutii
Gaaffilee Filannoo
Gilgaala 2: Ramaddii Biyyootaa
Qajeelfama: Maqaa biyyootaa tuquun (Tap) bakka sirrii ta’etti ramadi.
Biyyoota Armaan Gadii
Biyyoota Baha Afrikaa
Baha Afrikaa Kan HIN Taane
Gaaffilee Adda Addaa
Cuunfaa Barnootaa
Baha Afrikaa kutaa ardii Afrikaa keessaa tokko yoo ta’u biyyoota hedduu qabata.
Naannoon baha Afrikaa biyyoota kudha tokko (11) of keessaa qaba. Isaanis: Itoophiyaa, Eertiraa, Jibuutii, Somaaliyaa, Sudaan, Sudaan Kibbaa, Keeniyaa, Yugaandaa, Taanzaaniyaa, Ruwaandaa, fi Buruundii dha.
Naannoon baha Afrikaa bal’ina lafaa iskuuweer kiiloomeetira 5,775,040 ta’u qaba.
Madaallii Xumuraa
Madaallii Ofii (Self-Assessment)
Barnoota kana erga xumurtee booda, wantoota armaan gadii gochuu danda’uu kee mirkaneessi: